21. okt, 2014

De Polen van Driel tijdens de nasleep van operatie Market Garden

Koning Willem-Alexander en de Poolse president Komorowski zouden 20 september 2014 aanwezig zijn bij de herdenking van de in september 1944 gesneuvelde Polen in Driel. Die behoorden tot de 1ste Onafhankelijke Poolse Parachutisten Brigade onder generaal-majoor Stanislaw Sosabowski (1892-1967).

Omroep Gelderland meldde 14 augustus 2014 dat die Polen waren omgekomen tijdens de ‘slag om Arnhem’. Zij moesten de Britse parachutisten steunen ‘op de Rijnbrug’ die een verloren strijd leverden tegen de Duitsers. ‘Na de oorlog’ kregen de Polen kregen de schuld ‘voor de nederlaag in Arnhem’. Zij waren ‘van groot belang voor de veilige aftocht’ van de teruggetrokken Britse soldaten uit Oosterbeek naar de Over-Betuwe.

Dagblad De Gelderlander berichtte 15 augustus dat de bij Driel gelande Polen tijdens operatie Market Garden de Rijnbrug bij Arnhem vanuit het zuiden moesten veroveren. Dit mislukte en generaal-majoor Sosabowski en zijn Poolse brigade kregen de schuld voor de mislukking van operatie Market Garden. De Polen hadden wel Driel bevrijd.

Vrijwel allemaal louter onzin en geschiedvervalsing. Voorbeelden van mythen zijn ‘slag bij Driel’; zonder de Polen zou operatie Market Garden op voorhand mislukt zijn en veel Polen sneuvelden bij Arnhem. Laten we deze zaak eens nader bekijken.

            De 1ste Poolse Onafhankelijke Parachutisten Brigade zou tijdens de uitvoering van operatie Market Garden dinsdag 19 september 1944 landen ten noordoosten van Elden. Zij zou de inmiddels door de Britten veroverde Rijnbrug oversteken om het oostelijke gedeelte van het door die Britten gevormde bruggenhoofd te verdedigen. Dat bruggenhoofd moest gevormd zijn tussen de Westerbouwing en de spoorbrug bij Westervoort. Niet de verovering van de Rijnbrug, maar de vorming van dat bruggenhoofd was het einddoel van de 1ste Britse Luchtlandingsdivisie ten noorden van de Neder-Rijn. Dinsdag 19 september moesten de Britten aan de westzijde van Arnhem zich echter terugtrekken naar Oosterbeek op gebied rond Huize Hartenstein. De luchtlandingsoperatie Market was daarmee 19 september ten noorden van de Neder-Rijn al mislukt. De volgende dag seinde de Britse generaal Urquhart dat de Polen 21 september bij Driel moesten landen. Zij moesten met het Drielse veer de Neder-Rijn oversteken om de Britten rond Hartenstein te versterken. De Polen landden omstreeks 17.20 uur, enkele uren nadat ook operatie Garden was mislukt. De grondtroepen waren vastgelopen ten zuiden van Elst en een Duitse Sperrlinie tussen Oosterhout en Ressen. Operatie Market Garden was dus 21 september al volledig mislukt. ’s Morgens hadden bovendien de Britten bij en niet op de Rijnbrug zich moeten overgeven. Het Drielse veer was 20 september onklaar gemaakt en afgedreven. De Westerbouwing was 21 september door Duitsers veroverd. De Polen moesten dus met geïmproviseerde middelen onder zwaar Duits vuur proberen de rivier over te steken. Zij streden na het mislukken van de operatie Market Garden uitsluitend in de sector Driel-Oosterbeek, niet in en bij Arnhem. Ze hielpen in de nacht naar 26 september Britten bij het dekken van de evacuatie van de overlevenden van luchtlandingsdivisie. Niet na de oorlog, maar een paar maanden later gaf Montgomery de Polen de schuld voor het mislukken van operatie Market Garden; een operatie die nota bene al mislukt was vóór de landing van de Polen bij Driel. Het ontslag van Sosabowski vloeide voort uit politieke redenen, niet uit persoonlijke of militaire motieven. Pas in 2005 werden de Polen en Sosabowski gerehabiliteerd. De Polen waren niet de bevrijders van Driel. Dat was ook niet het Schotse 2nd Battalion The Seaforth Highlanders van de 152ste infanteriebrigade van de 51st Scottish (Highland) Infantry Division. Dat bataljon vestigde zich wel 30 november 1944 in Driel, maar moest zich al 3 december terugtrekken naar Elst. De reden was het door de Duitsers opblazen van de Rijndijk bij Elden en de daaropvolgende onderwaterzetting van de Betuwe. Driel kwam een paar dagen later weer in Duitse handen. De bevrijders van Driel waren 3 april 1945 het Canadese Perth Regiment van het 11de infanteriebataljon van de 5th Canadian Armoured Division; met tanksteun van het 3rd Recce Regiment.