28. okt, 2014

Airborne Special 70 jaar Slag om Arnhem (http://www.airbornefeelings.nl/)

Stichting Airborne Feelings, september 1944, presenteerde in 2014 haar 3de Airborne Special over de ‘Slag om Arnhem’. Ze blijkt meer aandacht te hebben voor herdenkings- en bevrijdingstoerisme dan voor juiste historische informatie over de gebeurtenis achter het herdenken. De tekst blijft dan ook steken in amateuristische geschiedschrijving vol mythen en onjuistheden met alle nadelige gevolgen van dien. ‘In toenemende mate is er behoefte om het historische erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog te leren kennen’, beweert de stichting.  Ze laat aan de lezer over wat die zich moet voorstellen bij ‘historisch erfgoed’. Uit verwijzingen naar musea, historische plekken in landschappen en herdenkingen valt op te maken dat ‘cultureel erfgoed’ is bedoeld. Zoals de titel vermeldt, staat de mythe van ‘de slag om Arnhem’ centraal. ‘De slag om Arnhem is één groot slagveld dat loopt van Ede tot Arnhem en Driel’, aldus Paul Tirion, voorzitter van Airborne Feelings. De Polen landden overigens 21 september bij Driel enkele uren nadat operatie Market Garden al was mislukt. Zij streden uitsluitend in de sector Driel-Oosterbeek. Natuurlijk is er ten noorden van de Neder-Rijn fel gestreden en zwaar gevochten, vooral in de vorm van straatgevechten. Tot een ‘slag of veldslag’ waren parachutisten en zweefvliegtuiginfanteristen echter niet in staat. Zonder antitankwapens en steun van artillerie en vliegtuigen konden ze geen vuist maken tegen een tegenstander met zware wapens en (pantser)voertuigen. De (straat)gevechten gingen ook niet om ‘Arnhem’. Toch wordt de mythe van de ‘slag om Arnhem’ veelvuldig gebruikt, zelfs als synoniem voor operatie Market Garden. De ‘slag’ zou dan ook al 17 september begonnen zijn. Die dag begon ‘de grootste luchtlandingsoperatie aller tijden’ stelt de stichting kennelijk zonder enige kennis van operatie Varsity op 24 maart 1945 bij Hamminkeln. Die 17de september hadden slechts een paar honderd Britten gebouwen naast de noordelijke oprit van de Rijnbrug kunnen bereiken. Tot een slag om de brug waren die niet in staat, laat staan om de stad. De Britten ten noorden van de Neder-Rijn moesten zich niet in de nacht naar 21 september maar al dinsdag 19 september terugtrekken naar Oosterbeek. Luchtlandingsoperatie Market was die dag al in de sector Oosterbeek-Arnhem mislukt. Desondanks beweert burgemeester Gebben van de gemeente Renkum ‘in Oosterbeek lag het zwaartepunt van de Slag om Arnhem’. Hoe is het mogelijk: Britten vechten toch niet in Oosterbeek om Arnhem! De gevechten ten westen van Arnhem waren bovendien al sinds 19 september voorbij. Overigens hadden de Britten bij Hartenstein geen bruggenhoofd gevormd. Het gebied was te klein, had geen oeververbinding en was niet geschikt voor voortzetting van een aanval. Grondoperatie Garden mislukte twee dagen later, maar niet door een verloren ‘veldslag’ in Arnhem. De voorhoede van de grondtroepen liep ten zuiden van Elst vast op een Duitse Sperrlinie. Airborne Feelings stelt: ‘Helaas kwamen ze te laat bij de verkeersbrug in Arnhem om de daar gelande parachutisten te versterken’. De grondtroepen kwamen echter helemaal niet bij de verkeersbrug. Bovendien waren daar geen parachutisten geland en de Britten bij de brug hadden ’s morgens hun defensieve verzet moeten opgeven. De totale operatie Market Garden was 21 september 1944 dus al volledig mislukt.  De operatiedoelen waren niet gehaald. Doel van die operatie was volgens Airborne Feelings ‘de Duitsers in West-Nederland af te snijden en dan door een opmars naar Berlijn de oorlog te beëindigen’. Het doel was dus niet Arnhem. Waarom zou je dan om die stad strijden? Van toepassing op de stichting is de uitdrukking ‘zij heeft de klok horen luiden, maar weet niet waar de klepel hangt’. De operatie zou ook opgezet zijn om de rivieren in Nederland over te steken en het begin zijn van de bevrijding van Nederland. Het Britse 30ste legerkorps moest oprukken uit het bruggenhoofd bij Lommel. Bedoeld is het Britse Tweede Leger met als hoofdmacht het 30ste legerkorps en als flankdekkingskorpsen het 12de en 8ste legerkorps. Het 12de legerkorps vertrok uit het bruggenhoofd Lommel. 

           In werkelijkheid was het strategische doel van operatie Market Garden de vorming van een sterk bruggenhoofd op de Veluwe met uitlopers over de IJssel. Tactische doelen waren het afsnijden van de Duitse troepen en lanceerbases voor raketten in West-Nederland. Luchtlandingstroepen moesten door verovering van bruggen en veiligstelling van wegen een loper voor de grondtroepen uitleggen tot de Waal. Luchtlandingsoperatie Market was dus middel voor de grondoperatie Garden. Zuivering en veiligstelling van gebied verwarren velen, vooral ten zuiden van de Waal, met bevrijding. Bevrijding van gebied was echter geen doel van operatie Market Garden.