Gemeenten Renkum/Overbetuwe, Airborne Special 2017.

Airborne Special 2017.
Editie: gemeenten Renkum/Overbetuwe

Zoals gebruikelijk bevat ook deze editie weer tal van onjuistheden over luchtlandingsoperatie Market ten noorden van de Neder-Rijn. Gesproken wordt nog over een ‘Slag om Arnhem’. Lichtbewapende luchtlandingstroepen konden echter geen slag leveren met een zwaarbewapende tegenstander, zeker niet om een stad die geen doel was. De zogenaamde slag begon ook niet met de luchtlandingen. Het Britse Tweede Leger trok niet op ‘naar Arnhem’, maar naar de Veluwe. Het strategische doel van bruggenhoofdoperatie Market Garden was de vorming van een bruggenhoofd tussen Arnhem en Nunspeet met diepe uitlopers over de IJssel bij Zwolle, Deventer en Zutphen.  Het tactische doel was de afsluiting van de Duitse troepen met hun V2-lanceerbases in het westen van Nederland. Het doel van de 1ste Britse Luchtlandingsdivisie was niet de verkeersbrug bij Arnhem ongeschonden veroveren op de Duitsers. Het hoofd- of einddoel van deze divisie was de vorming van een bruggenhoofd tussen de Westerbouwing en de spoorbrug bij Westervoort. Dit bruggenhoofd diende te beschikken over ten minste één oeververbinding (spoorbrug, pontonbrug of verkeersbrug). De Britten probeerden niet ‘langs drie routes’ de verkeersbrug te bereiken. Ze moesten langs die drie routes het beoogde bruggenhoofd van zuid naar noord opbouwen. Uitsluitend het 2de bataljon onder Frost moest de toegangswegen naar de drie bruggen afsluiten. Onjuist zijn voorts de beweringen dat dit bataljon ‘de verkeersbrug bereikte’; die onbeschadigd in handen kon nemen en een aantal dagen in handen kon houden. Frost en zijn mannen wisten slechts defensieve posities in te nemen in gebouwen aan weerszijden van de noordelijke toegangsweg naar die verkeersbrug. Ze konden die brugoprit wel onder vuur houden. De brug bereikten ze niet! Ze konden ook geen bruggenhoofd bij de brug vormen. De zuidelijke toegangsweg naar de brug was voor hen een ‘brug te ver’. Dinsdag 19 september was luchtoperatie Market ten noorden van de Neder-Rijn mislukt. De Duitsers dreven de Britten terug naar gebied rond Hartenstein. Dit te verdedigen gebied (perimeter) was geen bruggenhoofd en was daarvoor ook niet geschikt. Door uitputting moesten de Britten daar na een week evacueren naar geallieerd gebied. Niet omdat de grondtroepen ‘niet tijdig dit bruggenhoofd konden bereiken’. Er waren in het Over-Betuwse bruggenhoofd geen troepen beschikbaar voor een Rijnoversteek tussen Driel en Renkum. Anders hadden die wel geprobeerd alnog het beoogde bruggenhoofd op de Veluwe te vormen. 

Onjuist is ook dat leden van de 1ste Onafhankelijke Poolse Parachutisten Brigade delnamen aan de ‘slag om Arnhem’. Zij landden 21 september 1944 in Driel na de mislukking van operatie Market Garden. Grondoperatie Garden was 21 september aan het begin van de middag vastgelopen op een Duitse blokkade ten zuiden van Elst. De Polen streden in de sector Driel-Oosterbeek. Historisch onjuist is ook de bewering van de Liberation Route Europe (LRE) dat voornamelijk ‘dankzij deze brigade’ Britse militairen konden vluchten naar de zuidelijke Rijnoever. Deze ontsnapping hadden de Britten te danken aan twee Canadese en twee Britse geniecompagnieën. Onjuist is ook de bewering van LRE dat de Britten streden ‘voor de vrede’. Zij streden om de noordelijke toegangsweg onder vuur te kunnen houden. Anderen streden vergeefs om de mannen bij de noordelijke toegangsweg naar de brug te bereiken en te versterken. De jaren 1944-1945 waren geen bevrijdingsjaren en de geallieerden waren geen bevrijders. Veel West-Europeanen zagen de westerse geallieerden als bevrijders; anderen, vooral in Duitsland, als overwinnaars, veroveraars en bezetters. Doel van de geallieerden was de vernietiging van de Duitse strijdkrachten en de overwinning in Europa (Victory in Europe). Daarom is 8 mei, de dag waarop de capitulatie van alle Duitse strijdkrachten op 7 mei in Reims in werking trad, VE-Day.

Operatie Market Garden was voor Montgomery een ‘brug te ver’. Voor het Britse Tweede leger was de vorming van een bruggenhoofd op de Veluwe een ‘brug te ver’. Voor de 1ste Britse Luchtlandingsdivisie was het vestigen van een bruggenhoofd langs de Neder-Rijn een ‘brug te ver’. 

Onjuist is ten slotte dat de inwoners van Arnhem van 23, 24 en 25 september 1944 moesten evacueren door luchtlandingsoperatie Market ten noorden van de Neder-Rijn. De Duitse legerleiding vreesde een nieuw geallieerd offensief over de Neder-Rijn na de inname en zuivering van Elst en Bemmel, nieuwe luchtlandingen bij Overasselt en artilleriebeschietingen vanuit Nijmegen. Daarom wilden ze een verdedigingslinie aanleggen ten noorden van de Neder-Rijn. 

Informatie geven is goed, maar dan wel historisch juiste informatie.

12 tot 14 april 1945 Arnhem gezuiverd door Britse 49th (West Riding) Infantry Division

Van 12 tot 14 april 1945 zuiverden Britten Arnhem. Dit was geen 'Tweede Slag om Arnhem', zoals velen ten onrechte beweren. Zo'n herdenking is een voorbeeld van een herdenking waarbij men niet weet wat men herdenkt. Het gaat kennelijk om beleven en ervaren. Enige kennis van de historische achtergrondinformatie is blijkbaar niet van belang.

'Slag om Arnhem' is een geschiedvervalsing. Lichtbewapende luchtlandingstroepen kunnen nu eenmaal geen slag leveren met een zwaarbewapende tegenstander. Bovendien was Arnhem geen aanvalsdoel. Het doel van de Bitse luchtlandingstroepen was de vorming van een bruggenhoofd tussen de Westerbouwing en de spoorbrug bij Westervoort met ten minste één oeververbinding. Dat doel was voor hen een brug te ver. Ook een tweede slag om Arnhem is een mythe of een geschiedvervalsing evenals de bewering dat de geallieerden die de IJssel overstaken uit Emmerich kwamen. Bovendien werd daarmee de bevrijding van het noorden van Nederland niet in gang gezet. Die bevrijding was zelfs geen doel. Voorts werd in Westervoort 12 april de 'tweede slag om Arnhem' niet ingezet.

Het Eerste Canadese Leger had twee taken: zorgen voor dekking van de linkerflank van het Britse Tweede Leger en opening en veiligstelling van een bevoorradings- en verbindingsroute van Eindhoven over Arnhem naar het noorden en noordoosten. Daarvoor was sinds eind maart/begin april zuivering van Oost-Nederland ten noorden van de Waal van Duitse troepen noodzakelijk. Zuivering van Arnhem was een onderdeel van de zuivering van de Veluwe.

Een mythe is ‘de tweede verwoestende slag om Arnhem’ van 12 tot 14 april 1945. Circa duizend oudere mannen van de 346ste infanteriedivisie verdedigden de stad. Sommigen hielden in de ENKA-fabriek een dag stand. Tot een slag om de stad kwam het niet, laat staan tot een verwoestende slag. Arnhem was opnieuw geen doel, maar viel onder de zuivering van de Veluwe. Arnhem is van 12 tot 14 april 1945 gezuiverd door de Britse 49th (West Riding) Infantry Division. Deze Polar Bears onder generaal-majoor Stuart Rawlins hadden ruim vier maanden doorgebracht in het Over-Betuwse bruggenhoofd. Ze hadden met hulp van Canadese tanks en artillerie 2 en 3 april 1945 de Duitse bruggenhoofden Doornenburg, Angeren, Huissen en Elden opgeruimd (operatie Destroyer). Canadezen hadden het westelijke deel van de Over-Betuwe gezuiverd, voornamelijk Driel, Heteren en Randwijk. De Britten waren na 3 april het Pannerdensch kanaal overgestoken naar de Liemers en 12 en 13 april de IJssel in de richting van Arnhem (operatie Anger). De 1st Canadian Infantry Division was over Emmerich naar de IJssel getrokken om de IJsselverdediging tussen Zutphen en Deventer in de rug aan te vallen. Die divisie stak 11 april de IJssel bij Gorssel (operatie Cannonshot) over. Beide IJsseloversteken moesten gecoördineerd vrijwel gelijktijdig plaatsvinden. Met de 5th Canadian Armoured Division zuiverden Britse en Canadese infanteristen de Veluwe (operatie Cleanser). De Veluwe is dus gezuiverd door de 1ste Canadese Infanteriedivisie komend vanuit de Achterhoek en de andere twee divisies uit de Over-Betuwe.  

De Gelderlander Regio 7 maart 2017 Arnhem, aan vooravond van veranderingen ...

Foto: 26 januari 2017. 'De camera hangt bijna recht boven de John Frostbrug, Arnhems bekendste monument'.

'Arnhem zal altijd de stad blijven van de 'brug te ver', de plek waar in september 1944 Operation Market Garden mislukte', aldus De Gelderlander. 'De stad had de springplank moeten worden naar de bevrijding van Europa, maar de geallieerden bleven steken aan de zuidkant van de Nederrijn.'

Deze tekst behoeft een aantal correcties. 

1. De Rijnbrug was geen brug te ver. Voor Montgomery was operatie Market Garden een brug te  ver. Voor de grondtroepen binnen grondoperatie Garden was de vorming van een bruggenhoofd tussen Arnhem en Nunspeet (het IJsselmeer) met diepe uitlopers over de IJssel bij Zwolle, Deventer en Zutphen - het strategische doel van die operatie - een brug te ver. Voor de 1ste Britse Luchtlandingsdivisie was het einddoel vorming van een bruggenhoofd tussen de Westerbouwing en de spoorbrug bij Westervoort met daarin opgenomen ten minste één van de drie bruggen bij Arnhem een brug te ver.

2. Bruggenhoofdoperatie Market Garden mislukte niet in Arnhem, maar 21 september 1944 ten zuiden van Elst. De Britse Irish Guards liepen daar vast op een Duits afweerscherm.

3. De stad had niet de springplank moeten worden voor de bevrijding van Europa. Het bruggenhoofd op de Veluwe had als uitvalsbasis moeten dienen  voor een opmars in oostelijke richting Duitsland in; eerst naar het Ruhrgebied en dan door de Noordduitse laagvlakte naar Berlijn. Doel van de geallieerden was niet de bevrijding van Europa, maar de overwinning op Nazi-Duitsland. Daarom vieren ze nog steeds Victory in Europe-Day (8 mei).

4. De geallieerden bleven niet steken ten zuiden van de Neder-Rijn. Montgomery kreeg al 22 september 1944 toestemming van opperbevelhebber Eisenhower voor de uitvoering van bruggenhoofdoperatie Gatwick gericht op de vorming van bruggenhoofden over de Rijn bij Wesel en Keulen.