dr. Jan Brouwer, recensie: Nationaal Comité 4 en 5 mei en Noordhoff Atlasproducties, De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog, Groningen 2020. 256 p.

Met plaatsnamenregister, thematisch register en personenregister.

Zoals verwacht, is de Bosatlas fraai uitgevoerd met foto’s in  kleur en zwart-wit, kaarten en overzichten. Aandacht is besteed aan Europa vóór, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, aan herschikking van de wereldkaart, internationale samenwerking  en Nederland na 1945 en ten slotte aan herdenken en vieren en vrede en veiligheid.

Helaas bevat de atlas toch nog veel slordige historische onjuistheden:

p. 39 Niet Nederland capituleert op 15 mei 1940, maar het Nederlandse leger, troepen in Zeeland uitgezonderd.

98-99 foto van hotel De Wereld over twee pagina’s is wel erg overdreven. Blaskowitz bevestigt capitulatie van 4 mei niet, maar ondertekent op 5 mei 1945 om 16.30 uur zoals vereist ‘onmiddellijk, zonder tegenspraak’ Orders to German Commanders on Surrender (Bevelen aan Duitse gecapituleerde bevelhebbers) ter implementatie van het Document van Overgave van 4 mei 1945 op de Lüneburger Heide dat op 5 mei om 08.00 uur in werking is getreden. Dat betekent het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Nederland is vrij en viert sindsdien 5 mei als bevrijdingsdag. Geen enkele plaats kan dus stad der bevrijding zijn.

p. 100-101 4 mei 1945. Onjuist is ‘Einde van de oorlog in Europa: in Lüneburg capituleert de Duitse legercommandant Van Friedeburg’ of de Wehrmacht.  Onjuist is ook 8 mei 1945: officiële capitulatie van Duitsland. Juist is: de ondertekening door Generaloberst Jodl van de Act of Military  Surrender (onvoorwaardelijke overgave van alle Duitse gewapende strijdkrachten op alle fronten) op 7 mei 1945 in Reims wordt van kracht op 8 mei 1945. Dat is het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa; vandaar Victory in Europe Day (VE-Day). Niet in Lüneburg, maar op de Timeloberg op de Lüneburger Heide capituleren met instemming van het Oberkommando der Wehrmacht de Duitse troepen in Nederland, Noordwest-Duitsland, Sleeswijk-Holstein en Denemarken. Von Friedeburg was geen legercommandant, maar grootadmiraal bij de marine. Op 8 mei ratificeerden in Berlijn-Karlshorst legerbevelhebbers van Duitsland en de geallieerden de Act of Military Surrender van 7 mei te Reims. Duitsland of de regering van Dönitz (p. 104) kon niet capituleren, omdat de geallieerden de voorlopige regering van Dönitz niet erkenden. Op 15 augustus 1945 maakte keizer Hirohito niet de capitulatie van Japan (2 september 1945) bekend, maar kondigde hij die aan (zie ook p. 121).

p. 110-111 Niet vermeld is het doel van bruggenhoofdoperatie Market Garden: vestiging van een sterk bruggenhoofd tussen Arnhem en Nunspeet met diepe uitlopers over de IJssel. Deze operatie was geen bevrijdingsoperatie. Eén bataljon slaagde erin de noordelijke oprit  van de verkeersbrug bij Arnhem te bezetten moet zijn: één bataljon moest de toegangswegen naar drie oeververbindingen te bezetten.  De operatie duurt niet tot 26 september. Market mislukt al 19 september en Garden 21 september. Market Garden is dan voorbij en mislukt en 22 september vervangen door een operatie gericht op de vorming van bruggenhoofden bij Wesel en Keulen.   

p. 120 Nee, het Duitse leger capituleert niet op 4 mei 1945 in Noordwest-Europa. Er was wel een onvoorwaardelijke capitulatie – geen wapenstilstand - van een aantal legergroepen en de Duitse troepen in Denemarken. Oorlog was 5 mei om 08.00 uur – van kracht worden van capitulatie op de Lüneburger Heide voor Nederland voorbij. Wat nog moest volgen waren het tekenen van uitvoeringsbevelen (5 mei in Wageningen), ontwapening en de terugtocht van de Duitse troepen. Er worden 5 mei dus niet de details van de Duitse capitulatie geregeld. Een Duitse capitulatie was zoals vermeld onmogelijk. Ontwapening heeft nou eenmaal tijd nodig.

dr. Jan Brouwer recensie: NOS Bevrijdingsjournaal april/mei 1945, delen 8 (4 mei) en 9 (5 mei).

De journaals bevatten in het algemeen juiste informatie over de onvoorwaardelijke capitulatie van de Duitse troepen in Nederland, Noordwest-Duitsland, Sleeswijk-Holstein en Denemarken op 4 mei op de Lüneburger Heide; de inwerkingtreding van het Document van Overgave op 5 mei om 08.00 uur; de situatie van de ‘vijandelijke gecapituleerde Duitse soldaten’ in Nederland en de ongedisciplineerde NBS. Koningin Wilhelmina richtte zich terecht tot de bevolking van heel Nederland en maakte geen onderscheid tussen het vrije oosten en nog bezette westen (wat onzin is). Juist was de opmerking dat er geen onderhandelingen waren over de Orders to German Commanders on Surrender (Bevelen aan gecapituleerde Duitse bevelhebbers) over allerlei militaire zaken. De naam van hotel De Wereld was niet symbolisch. Het hotel lag strategisch aan de rand van de geneutraliseerde zone voor voedseltransporten. De bevelen vormden geen dik pak papier, maar drie pagina’s. Onjuist is het verlenen van 24 uur uitstel van ondertekening van de bevelen. Blaskowitz ondertekende ‘onmiddellijk, zonder tegenspraak’  de bevelen op 5 mei om 16.30 uur en kreeg desgevraagd 24 uur uitstel voor het aanbieden van de gevraagde veelal gedetailleerde militaire informatie. Totale nonsens in de begeleidende tekst in NCRV-gids 18 2020, p. 12-13 van Christ Klep is de opmerking over ‘een aparte Duitse capitulatie voor bezet West-Nederland: op 5 en 6 mei in Wageningen’ voor de circa 120.000 bewapende Duitsers die wachtten op ontwapening en aftocht. Een Duitse capitulatie was onmogelijk omdat de geallieerden de Duitse regering in Flensburg niet erkenden. Alle Duitse troepen in Nederland hadden 4 mei al gecapituleerd. Overigens was prins Bernhard 6 mei niet aanwezig in de aula.

7 mei 1945 Alfred Jodl ondertekent de onvoorwaardelijke overgave van alle Duitse gewapende strijdkrachten op alle fronten. Inwerkingtreding 8 mei 23.01 uur. De Tweede Wereldoorlog in Europa is ten einde. Daarom 8 mei Victory in Europe day (VE-Day). 's Avonds wordt de Duitse overgave nog eens getekend, aldus het Bevrijdingsjournaal. Nee, nee, nee!   Geallieerde en Duitse bevelhebbers RATIFICEREN de Act of Military Surrender van 7 mei te Reims om tegemoet te komen aan Stalin en Britten die geen tweede dolkstootlegende willen.   

75 jaar Vrijheid, bijlage bij De Gelderlander, 30 april 2020

Bijlage 75 jaar Vrijheid van De Gelderlander bevat zoals verwacht weer vele onjuistheden.

Pag. 6: op 5 mei bereiken de Canadese generaal  Foulkes en zijn Duitse collega Blaskowitz in hotel De Wereld een akkoord over de capitulatie. Het uitwerken ‘van de praktische consequenties’ (?) vergt nog twee dagen. Britten en Canadezen trekken op 7 mei naar het nog bezette West-Nederland.

Nee, Blaskowitz ondertekent 5 mei 0m 16.30 uur zoals vereist ‘onmiddellijk, zonder tegenspraak’ de Orders to German Commanders on Surrender (Bevelen aan gecapituleerde Duitse bevelhebbers). Desgevraagd krijgt hij 24 uur uitstel voor het leveren van de vaak zeer gedetailleerde militaire informatie. Op 7 mei gaan Britten en Canadezen in West-Nederland de Duitse troepen ontwapenen.

Pag. 10  5 mei. In hotel De Wereld in Wageningen geeft de Duitse commandant Blaskowitz zich over aan de Canadese generaal Foulkes. Dit is het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Dit is onzin. Zie hierboven. Het Document van Overgave van 4 mei op de  Lüneburger Heide trad 5 mei om 08.00 uur inwerking. De Duitsers staakten alle vijandelijkheden. Nederland was vrij. De Tweede Wereldoorlog in Nederland was ten einde.

Op 6 mei vond de ondertekening van de capitulatievoorwaarden plaats in de aula van de Landbouwhogeschool. West-Nederland kan de bevrijders binnenhalen.

Op 6 mei leverde Blaskowitz de vereiste militaire informatie precies op tijd in bij de Canadezen in de aula. Capitulatievoorwaarden konden uiteraard niet worden gesteld: niet bij een onvoorwaardelijke capitulatie en zeker niet erna. Britse en Canadese troepen trokken 7 mei naar het westen voor ontwapening van de Duitse troepen.

Pag 11. Op 8 mei In Berlijn ondertekent de Duitse veldmaarschalk Keitel de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland. De Tweede Wereldoorlog is ten einde in Europa.

Op 8 mei tekenen in Berlijn-Karlshorst Duitse, Russische en westerse geallieerde  bevelhebbers de Ratificatieakte van de Act of Military Surrender getekend 7 mei in Reims. Deze Akte trad 8 mei in werking. Daarom is 8 mei de Tweede Wereldoorlog ten einde in Europa en is die dag Victory in Europe Day (VE-Day).  

dr. Jan Brouwer, recensie: Egbert van de Schootbrugge, De Bevrijding van West-Europa. Het einde van de Tweede Wereldoorlog, Utrecht 2020, 224 p.

Met bibliographie, websites en register. 

Het boek is vlot en goed leesbaar geschreven. Het bevat helaas veel historische onjuistheden, zoals de titel. De geallieerden voerden immers geen bevrijdingsoorlogen, ook geen oorlog om de bevrijding van Nederland. Hun doel was niets minder dan de overwinning op Duitsland. Het middel was vernietiging van Duitse strijdkrachten, industriecentra en steden. Bevrijden dient dan ook gelezen te worden als zuiveren of vernietigen van vijandelijke troepen. Het doel van operatie Market Garden was niet de verovering van bruggen over de grote rivieren of de bevrijding van Nederland, maar `- zoals uiteindelijk op p. 45 vermeld - de vestiging van een sterk bruggenhoofd tussen Arnhem en het IJsselmeer voor het Britse XXX Corps met diepe uitlopers over de IJssel. Arnhem was dan ook geen doel. De kaart op p. 41 is daarom onjuist. Eisenhower handhaafde de strategie van een breed front, ook tijdens bruggenhoofdoperatie Market Garden. Montgomery mocht kiezen tussen de vorming van een bruggenhoofd op de Veluwe en bij Wesel. Hij gaf geen bevel tot verovering van alle bruggen tussen Arnhem en Wesel. Operatie Market Garden duurde niet van 17 tot 26 september 1944: luchtlandingsoperatie Market mislukte 19 september ten noorden van de Neder-Rijn bij Arnhem en grondoperatie Garden 21 september ten zuiden van Elst. De volgende dag koos Montgomery voor operatie Gatwick gericht op de vorming van bruggenhoofden bij Wesel en Keulen. De doodsteek voor Market werd dan ook niet tussen 24 en 26 september gegeven door een blokkade Duitse troepen van de Corridor. In november was er geen Duitse capitulatie op Walcheren, maar capitulaties van Duitse troepen. Hell’s Highway was niet de benaming voor de geallieerde Corridor naar de Waal (niet tot Elst en Driel), maar voor de weg tussen Son en Uden. De auteurs hanteren nog de al lang weerlegde mythe ‘slag om Arnhem’ en spreken over de Betuwe waar ze de Over-Betuwe bedoelen. Het doel van de Britse 1st Airborne Division was niet de verovering van de verkeersbrug bij Arnhem, maar de vorming van een bruggenhoofd tussen de Westerbouwing en Westervoort als opstelplaats voor de beide flankkorpsen. Uitsluitend het 2de bataljon moest de toegangen naar de drie oeververbindingen innemen. De andere twee bataljons voilgden evenwijdige routes om van zuid naar noord het beoogde bruggenhoofd te vormen. Bruggen hoefden niet te worden bezet en bruggenhoofden bij de bruggen niet gevormd. Ook de perimeter in Oosterbeek was geen bruggenhoofd. Tijdens de Waaloversteek op 20 september sneuvelden geen 48, maar 20 militairen. Vijf sneuvelden voorafgaand aan de oversteek en 23 erna in Lent, Oosterhout of een Belgisch ziekenhuis. Geen regiment maar een bataljon probeerde 24 september bij Driel over te steken naar de noordelijke rivieroever. Sosabowski stelde niet voor de Britten in Oosterbeek westelijker over te zetten, maar om westelijker een (niet aanwezige) Britse brigade naar de noordelijke oever over te zetten. Overigens speelden de Poolse parachutisten bij de evacuatie een aan Britse en Canadese genietroepen ondergeschikte rol. De kwestie Sosabowski was bovendien geen persoonlijke of militaire, maar een politieke kwestie. De evacuatie van de inwoners van Arnhem had niets met operatie Market Garden te maken. Duitsers vreesden een nieuw geallieerd offensief uit het geallieerde Over-Betuwse bruggenhoofd (niet naar het westen, maar naar het noorden of oosten) na de luchtlandingen bij Overasselt op 23 september en de op die dag begonnen Britse aanval op Elst en Bemmel. Arnhem werd overigens op 14 april niet bevrijd, maar gezuiverd van vijandelijke troepen. Niet de Betuwe was een bufferzone, maar de Over-Betuwe (niet de Overbetuwe; namen van gemeenten hebben immers geen lidwoord) was een geallieerd bruggenhoofd. (The Island). De strijd bij Opheusden had te maken met een vertraagde Duitse flankaanval aan het einde van een groot Duits offensief tegen het geallieerde bruggenhoofd in de eerste week van oktober 1944. De auteurs spreken vaak over Engelse troepen, terwijl ze Britse troepen bedoelen.

Na de zuivering van Noord-Brabant en Limburg in de herfst van 1944 besteden de auteurs aandacht aan de operaties Veritable en Grenade. De ‘bevrijdingsoperaties’ in maart en april 1945 in Nederland of acties gericht op de ‘bevrijding van Nederland’ ten noorden van de grote rivieren door Britse en Canadese troepen waren in werkelijkheid zuiveringsacties gericht op het veiligstellen van een verbindings- en bevoorradingsroute van Eindhoven via Nijmegen en Arnhem naar het noorden en noordoosten en verdedigen van de linkerflank van het Britse 2nd Army. De auteurs laten de ‘Tweede Slag om Arnhem’’ – ook een mythe – in april 1945 beginnen met de zuivering van gebieden als De Praets en Meinerswijk die echter tot de gemeente Elst behoorden. De Britse 49th West Riding Infantry Division had met Canadese tanksteun na vier maanden verblijf in het geallieerde Over-Betuwse bruggenhoofd de Over-Betuwe geheel gezuiverd en was 12 april het Pannerdensch Kanaal en de IJssel overgestoken naar Anhem en de Veluwe. Operatie Cleanser (zuivering) – niet bevrijding - van de Veluwe was begonnen. 

Historisch juist is de tekst over de onvoorwaardelijke capitulatie van ook de Duitse troepen in Nederland op 4 mei 1945 om 18.30 uur op de Lüneburger Heide en het stoppen van alle vijandelijkheden op 5 mei om 08.00 uur. De gecapituleerde Duitse bevelhebber in Nederland moest bevelen ondertekenen ter implementatie van het Document van Overgave van 4 mei. Onjuist is te spreken over ‘Orders on the Surrender of 25 German to 1 Canadian Corps. Army’. Er was immers, zoals uitstekend weergegeven, geen capitulatie in Wageningen. Juist is de benaming ‘Orders to German Commanders on Surrender’ (Bevelen aan gecapituleerde Duitse bevelhebbers), opgesteld door de Canadese generaal Foulkes. Onjuist is ook te spreken over een  algemene capitulatieovereenkomst op 8 mei in Berlijn. De Tweede Wereldoorlog in Europa eindigde op 7 mei 1945 met de ondertekening in Reims van de onvoorwaardelijke capitulatie van alle Duitse gewapende strijdkrachten op alle fronten. De Act of Military Surrender van Reims werd op 8 mei in Berlijn-Karlshorst slechts geratificeerd.

Blunders van Omroep Gelderland.

Hoe kan Omroep Gelderland de historisch zeer ondeskundige Martin de Graaf informatie laten geven uit Wageningen. Die kraamt veel onzin uit: over vrede getekend in Wageningen; over prins Bernhard aanwezig namens Nederland; een capitulatie van Duitsland en de Duitsers en Wageningen als Stad der Bevrijding.

In werkelijkheid vond In Wageningen slechts de ondertekening plaats van bevelen aan de gecapituleerde Duitse bevelhebber in Nederland over het verstrekken van militaire informatie ter implementatie van de op 4 mei 1945 om 18.30 uur op de Lüneburger Heide getekende  onvoorwaardelijke (dus zonder capitulatievoorwaarden of -onderhandelingen) capitulatie van de Duitse troepen (dus niet van Duitsland of Duitsers en dus geen Duitse overgave of capitulatie) in Nederland, Noordwest-Duitsland, Sleeswijk-Holstein, Helgoland en Denemarken. Het Instrument of Surrender (Document van Overgave) trad op 5 mei 1945 om 08.00 uur in werking. Dit tijdstip betekende het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Nederland was vrij en viert sindsdien op 5 mei de nationale feestdag Bevrijdingsdag.

dr. Jan Brouwer, recensie: Anne Doedens en Liek Mulder, (Oorlogsdossier) 1944 1945 Nederlandse Bevrijdingsoorlog. De rafelranden van een grimmige strijd, Zutphen 2020, 222 p.

Nee, geallieerden trokken niet vanuit Arnhem naar de Liemers (De Gelderlander, 22 februari 2020) en ook niet van Westervoort de IJssel over om Arnhem te bevrijden (De Gelderlander, 25 februari 2020). 

De Britse 49th (West Riding) Infantry Division trok gesteund door het Canadese Ontario 11th Armoured Regt. na een verblijf van vier maanden in het geallieerde Over-Betuwse bruggenhoofd vanuit dit bruggenhoofd op 12 april 1945 het Pannerdensch kanaal en de IJssel over om het zuidelijke deel van de Veluwe van Duitse troepen te zuiveren. Hun taak was het veiligstellen van een verbindings- en bevoorradingsroute naar het noorden en noordoosten. Bevrijding was geen geallieerde taak. Het geallieerde doel was de overwinning op Duitsland. #OmroepGld  #Gelderlander

Correctie bij foto onderschrift

Correcte geschiedschrijving is belangrijker dan gemeentelijke belangen. Opmerkelijk bij de keuze van de vijftig beste Gelderse oorlogsfoto’s is de aanwezigheid van een foto uit Wageningen over ‘capitulatiebesprekingen, capitulatievoorwaarden, een Duitse overgave en ondertekening van een capitulatie op 6 mei in de aula. Allemaal nonsens. De Duitse troepen in Nederland (als onderdeel van Legergroep Nordwest onder bevel van Generalfeldmarschall Ernst Busch), Sleeswijk-Holstein en Denemarken  capituleerden op 4 mei 1945 op de Timeloberg op de Lüneburger Heide. Het Document van Overgave trad op 5 mei om 08.00 uur in werking. Nederland was vrij. Ter implementatie van de artikelen 3 en 4 van het Document van Overgave moest de gecapituleerde Duitse bevelhebber Blaskowitz in Nederland ‘verdere bevelen’ over militaire informatie tekenen en binnen 24 uur uitvoeren. Gelukkig is de foto daarna afgevallen.

De Gemeente Wageningen en #Wageningen45 houden vast aan de geschiedvervalsingen, mythen of leugens van 'onderhandelingen' over 'voorwaarden' voor de 'capitulatie van de Duitsers' in Nederland en het 'einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland'.

In werkelijkheid capituleerden de Duitse troepen in Nederland - niet de Duitsers - (als onderdeel van Legergroep Nordwest), Sleeswijk-Holstein en Denemarken op 4 mei 1945 om 18.30 uur op de Lüneburger Heide. Het Document van Overgave trad op 5 mei om 08.00 uur in werking: dit was het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Nederland was vrij.
In Wageningen tekende de gecapituleerde Duitse bevelhebber Blaskowitz zonder commentaar (uiteraard zonder onderhandelingen en voorwaarden) om 16.30 uur de vereiste 'verdere bevelen' over het verstrekken van allerlei militaire informatie ter implementatie van het Document van Overgave. Meer niet.
Wageningen is dus niet Stad der Bevrijding of stad van de vrijheid, maar stad van de leugens, mythen en geschiedvervalsingen om zo veel bezoekers te trekken. #LaradeBrito

Als men in Wageningen iets niet weet of snapt, kan men beter de mond houden dan onzin uit te kramen. Als men de waarheid verdraait of vervalst voor hogere bezoekersaantallen doet men aan geschiedvervalsing. Ook met het schrijven van een boek over 75 jaar stad der bevrijding. 

Wageningen is zelfs niet het symbolisch centrum van de bevrijding van Nederland. 

Het is weer triest. Veel onnodige historische onjuistheden. In Wageningen waren geen onderhandelingen over voorwaarden voor een Duitse capitulatie. Bevrijding van Nederland was 5 mei om 08.00 uur al een feit bij de inwerkingtreding van de onvoorwaardelijke capitulatie van ook de Duitse troepen in Nederland op 4 mei op de Lüneburger Heide. Operatie Market Garden was geen luchtlandingsoperatie, alleen Market. Doel Market Garden was vestiging van een bruggenhoofd op de Veluwe tussen Arnhem en Nunspeet met diepe uitlopers over de IJssel, niet bevrijding van (delen van) Nederland, Gelderland of verovering Arnhem (geen doel dus ook geen brug te ver). Britten trokken eerst Pannerdensch kanaal en daarna IJssel over naar Veluwe. Wageningen was door Britten al 17 april gezuiverd van Duitse troepen. Geallieerden waren geen bevrijders, maar moesten linkerflank beschermen van Britse 2de Leger en bevoorradings- en verbindingsroute van Eindhoven over Nijmegen en Arnhem naar het noorden en noordoosten veiligstellen. Burgers zagen vernietigings- en zuiveringsacties tegen Duitse troepen als bevrijding.

dr. Jan Brouwer: geschiedvervalsing van capitulatiebesprekingen in Wageningen bij beste Gelderse oorlogsfoto's

Het jaar is nog maar net begonnen of de eerste historische onjuistheden staan al weer in de krant (De Gelderlander, 6 januari 2020). Jurriaan de Mol, de man achter de Liberation Route - juist is Overwinningsroute - wil wegwijzers plaatsen langs de route van de ‘bevrijders’. Mythevorming dus. Het doel van de geallieerden was immers niet de bevrijding van (West-)Europa, maar de overwinning op Duitsland en Italië. Het middel was vernietiging van de Duitse strijdkrachten, industriecentra en steden. Ze hielden dan ook geen bevrijdings-maar overwinningsparades; vieren 8 mei, de dag waarop de capitulatie van de Duitse troepen op alle fronten in Reims in werking trad, Victory in Europe-Day. Churchill maakte niet voor niets het V-teken van Victory en in Frankrijk in La Fourchette staat het Normandy Victory Museum. Duitsland en Italië zijn dan ook niet bevrijd, maar overwonnen. Daar is dus helemaal geen plaats voor een ‘bevrijdingsroute’. Duitsers beschouwen de geallieerden als overwinnaars, veroveraars en bezetters. Bovendien besteedt De Mol geen of te weinig aandacht aan de geallieerde opmars over een breed front van Normandië tot de Elbe. Berlijn was een prooi voor het Rode Leger. De Mol dient dus wegwijzers te plaatsen langs de vier overwinningsroutes (van de Noordelijke, Centrale en Zuidelijke Groep van Legers van de westerse geallieerden en van het Rode Leger).

Wegwijzers langs zgn. Liberation Route

Het jaar is nog maar net begonnen of de eerste historische onjuistheden staan al weer in de krant (De Gelderlander, 6 januari 2020). Jurriaan de Mol, de man achter de Liberation Route - juist is Overwinningsroute - wil wegwijzers plaatsen langs de route van de ‘bevrijders’. Mythevorming dus. Het doel van de geallieerden was immers niet de bevrijding van (West-)Europa, maar de overwinning op Duitsland en Italië. Het middel was vernietiging van de Duitse strijdkrachten, industriecentra en steden. Ze hielden dan ook geen bevrijdings-maar overwinningsparades; vieren 8 mei, de dag waarop de capitulatie van de Duitse troepen op alle fronten in Reims in werking trad, Victory in Europe-Day. Churchill maakte niet voor niets het V-teken van Victory en in Frankrijk in La Fourchette staat het Normandy Victory Museum. Duitsland en Italië zijn dan ook niet bevrijd, maar overwonnen. Daar is dus helemaal geen plaats voor een ‘bevrijdingsroute’. Duitsers beschouwen de geallieerden als overwinnaars, veroveraars en bezetters. Bovendien besteedt De Mol geen of te weinig aandacht aan de geallieerde opmars over een breed front van Normandië tot de Elbe. Berlijn was een prooi voor het Rode Leger. De Mol dient dus wegwijzers te plaatsen langs de vier overwinningsroutes (van de Noordelijke, Centrale en Zuidelijke Groep van Legers van de westerse geallieerden en van het Rode Leger).