dr. Jan Brouwer, recensie: Gelderland herdenkt 75 jaar vrijheid

Op 29 mei 2019 presenteerde de provincie Gelderland de website 75 jaar Vrijheid. Helaas bevat die veel  historische onjuistheden. Een greep.

Gelderland lag niet tot en met 5 mei in de frontlinie, maar tot 5 mei 1945 08.00 uur. Doel van de geallieerden was niet bevrijding van gebieden – ook niet van Nederland - maar de overwinning op Duitsland. Het middel was vernietiging van de Duitse strijdkrachten, industriecentra en steden. Duitsland kon kiezen tussen totale vernietiging of een onvoorwaardelijke capitulatie op alle fronten. Onvoorwaardelijk betekent zonder voorwaarden en onderhandelingen op initiatief van de verliezende partij.

Veteranen van de Sunset March beweren nog steeds dat de geallieerden streden voor de vrijheid van Nederland en dat bij de Waaloversteek op 20 september 1944 achtenveertig geallieerde militairen gesneuveld zijn. In werkelijkheid was het geallieerde strategische doel de volledige overwinning op Nazi-Duitsland (Full Victory, Nothing Less; Complete  or Absolute  Victory; V for Victory (Churchill); 8 mei: Victory in Europe-DayNormandy Victory Museum) en sneuvelden vijf militairen voorafgaand aan, twintig tijdens en drieëntwintig na de Waalcrossing in Lent en Oosterhout of een Belgisch ziekenhuis. Het gaat die veteranen kennelijk niet om historische juistheid, maar om eigen eer en glorie.

Onjuist is ook dat Canadezen in april 1945 Gelderland bevrijdden. De Britse 49th (West Riding) Infantry Division (Polar Bears) zuiverde na een verblijf van vier maanden in het geallieerde Over-Betuwse bruggenhoofd met tanksteun van Canadese troepen het oostelijke deel van het Over-Betuwse bruggenhoofd van Duitsers en vervolgens Arnhem en het zuidelijke deel van de Veluwe. Niet het Canadese leger bevrijdde de Veluwe, maar  twee Canadese divisies en de Britse Polar Bears onder gezag van het 1st Canadian Corps zuiverden de Veluwe (operatie Clearance). Hun taak was het veiligstellen van een voedsel- en verbindingsroute van Eindhoven naar het noorden en noordoosten. Het 2nd Canadian Corps moest in het oosten van Nederland de linkerflank van het Britse Tweede Leger beveiligen.

Onjuist is voorts een ‘Duitse capitulatie’ en de bewering dat op 5 mei 1945 de Duitse generaal Blaskowitz ten overstaan van de Canadese generaal Foulkes in hotel de Wereld in Wageningen de overgavebevelen voor de Duitse troepen in Nederland ondertekende waarmee het land eindelijk vrij is na vijf jaar bezetting en oorlog. Duitsland kon niet capituleren, omdat de geallieerden de Duitse regering niet erkenden. In werkelijkheid ondertekenen beide generaals om 16.30 uur de Orders to German Commanders on Surrender (Bevelen aan Duitse bevelhebbers die gecapituleerd hebben) ter implementatie van het Document van Overgave van 4 mei 1945. Op die dag accepteerde de Britse veldmaarschalk Montgomery op de Lüneburger Heide om 18.30 uur de onvoorwaardelijke capitulatie van de Duitse troepen in Nederland, Noordwest-Duitsland, Sleeswijk-Holstein en Denemarken. Het Document van Overgave trad op 5 mei 1945 om 08.00 uur in werking. Dat tijdstip is het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Nederland was vrij. Sindsdien is 5 mei een nationale feestdag. 

Onjuist is ook het doel van bruggenhoofdoperatie Market Garden. Dat was niet de verovering van bruggen over grote rivieren (middel) en via Gelderland oprukken naar het Ruhrgebied en door Duitsland naar Berlijn om de oorlog nog in 1944 te beëindigen. Dat was de opmarsroute; geen operatiedoel. Doel was ook niet de bevrijding van Nederland. Het operatiedoel van Market Garden was de vestiging van een sterk bruggenhoofd tussen Arnhem en het IJsselmeer met uitlopers over de IJssel voor het Britse 2de Leger. Het tactische doel was het afsnijden van de Duitse troepen en hun lanceerbases voor V2-raketten in het westen van Nederland. Arnhem of de Rijnbrug was geen brug te ver, maar operatie Market Garden voor Montgomery, de vestiging van het bruggenhoofd op de Veluwe voor het Britse 2de Leger en de vestiging van een bruggenhoofd tussen de Westerbouwing en Westervoort voor de 1st British Airborne Division. Een Slag om Arnhem is een mythe: lichtbewapende luchtlandingstroepen konden immers geen slag leveren met een zwaarbewapende tegenstander, maar slechts straat-, huis-aan-huis- en man-tegen-mangevechten. De ‘slag’ kan dan ook niet bij Arnhem zijn verloren. Bovendien was Arnhem geen doel. Frost en zijn troepen waren niet de enigen die de brug bereikten. Ze bereikten immers de brug niet. Uitsluitend het 2de bataljon onder Frost had bevel de toegangswegen naar de spoorbrug, de pontonbrug en de verkeersbrug in te nemen. Het bereikte slechts achttien gebouwen aan weerszijden van de noordelijke toegangsweg naar de verkeersbrug. De andere bataljons moesten bijdragen aan de opbouw van het beoogde bruggenhoofd van zuid naar noord. Doel van de geallieerden was niet bevrijding, tijdens operatie Market Garden zeker niet van delen van Nederland. De 1ste Onafhankelijke Poolse Parachutisten Brigade streed dan ook niet tijdens operatie Market Garden, maar na de mislukking van deze operatie.

Een groot deel van de Over-Betuwe was geallieerd bruggenhoofd, geen niemandsland. De geallieerden hadden dan ook troepen in dit bruggenhoofd en dus niet alleen ten zuiden van de Maas. Dat waren Britten, Amerikanen en Canadezen met hulp van Belgen. Deze troepen hadden zich na de onderwaterzetting teruggetrokken ten zuiden van de Linge en de Betuwelijn. Operatie Market Garden mislukte niet in de Over-Betuwe. Luchtlandingsoperatie Market mislukte 19 september ten noorden van de Neder-Rijn en grondoperatie Garden 21 september ten zuiden van Elst.

Exodus betreft niet de evacuatie van de Betuwse burgerbevolking, maar alleen van de burgers in de Duitse bruggenhoofden Elden, Huissen, Angeren en Doornenburg in het oostelijk deel van de Over-Betuwe. 

In het geallieerde Over-Betuwse bruggenhoofd mochten niet van de Britse maar de Canadese bevelhebber bij de evacuatie van de burgerbevolking geen 4000 maar in december 1944 1000 mannen achterblijven voor verzorging van het vee en het verrichten van landbouwwerkzaamheden. De Betuwe was geen manneneiland. Alleen het gebied tussen Lent, Ressen en Oosterhout was het 1000 manneneiland.

De aanval op het Rijnland (operatie Veritable als onderdeel van het Rijnlandoffensief) was geen zaak van Montgomery, maar van drie geallieerde Groepen van Legers onder opperbevelhebber Eisenhower die over een breed front liet oprukken. Montgomery had op 22 september 1944 na de volledige mislukking van operatie Market Garden op 21 september onmiddellijk gekozen voor de vestiging van een bruggenhoofd over de Rijn bij Wesel (operatie Gatwick).

Triest en schandalig allemaal en dat bij 75 jaar herdenking! Wie is verantwoordelijk voor dit broddelwerk? Het armetierige programma van Gelderland Herdenkt is online te vinden. Gedeputeerde Peter Drenth: 'Alle Gelderlanders met elkaar herdenken en vieren' #gelderlandherdenkt #75jaarvrijheid @provgelderland @peterdrenth68 http://www.gelderlandherdenkt.nl  

Conclusie: wat herdenkt en viert de provincie Gelderland nou eigenlijk? Geschiedvervalsingen, mythen, leugens, onzin en prietpraat.