dr. Jan Brouwer: de Rijkerswoerdse Plassen in Elst (Gld.)

Over de ligging van de Rijkerswoerdse Plassen bestaat veel misverstand of louter domheid, zeker bij degenen die meedoen aan de Nieuwjaarsduik, veel Arnhemmers zelfs die in Arnhem (Rijkerswoerd wonen en De Gelderlander (Pim Dikkers). De plassen liggen sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw als resultaat van zandafgravingen in het zuidelijke gedeelte van de voormalige buurschap Rijkerswoerd in Elst om precies te zijn in het in het laaggelegen gedeelte Het Broek tussen de Rijkerswoerdsestraat en het kanaal de Linge. In  het buitengebied van Elst en voor de Arnhemmers die het verschil niet weten tussen buitengebied en bebouwde kom: gewoon in Elst. Dus niet in Arnhem, Arnhem-Zuid of tussen Arnhem (-Zuid) en Elst: daar liggen uitsluitend de gemeentegrenzen! Langs de gemeentegrens van  Elst, thans Overbetuwe, loopt sinds 1 januari 1975 tevens een bebouwingsgrens voor niet-agrarische bebouwing: van de A325 langs de Rijkerswoerdsestraat en De Laarstraat. Die grens is in 1992 verlengd naar de Grote Molenstraat en in 1993 opgenomen in het Convenant voor de latere Arnhemse wijk Schuytgraaf. Typisch Arnhem is desondanks toch te bouwen voorbij de bebouwingsgrens - een soort oerinstinct - op gronden met de bestemming ’Groen en/of water’. Een stedenbouwkundige invulling daarvan is niet woningbouw en infrastructuur, maar b.v. waterpartijen, vijvers, plantsoen, struiken, gazons, bomenrijen en bloemperken. Dit was de gemeente Elst niet overkomen, maar de huidige gemeente Overbetuwe (sinds 2001) slaapt rustig verder hoewel ze is ingesteld Arnhem en Nijmegen zo veel mogelijk uit de Over-Betuwe te weren. Deze gemeente weet na ruim twintig jaar nog steeds niet hoe te handelen in  het wettelijk vereiste belang van de gemeente! Kaders zijn echter niet voor niets gesteld! De bestemming van de Rijkerswoerdse Plassen is intensieve openlucht- en waterrecreatie. Uiteraard zonder bebouwing.

Voor Landschapspark Lingezegen geldt overigens hetzelfde: ligt niet tussen Arnhem, Elst en Bemmel, maar gewoon in een groene bufferzone in Elst en Bemmel tegen nog verdere verstedelijking van de Over-Betuwe! Helaas ontaard in een stedelijk uitloopgebied. Tegen de overeenkomst van 1992 in.

Als de Rijkerswoerdse Plassen tussen Elst en Arnhem of in Arnhem-Zuid liggen, liggen winkelcentrum Kronenburg en  Gelredome ook tussen Arnhem en Elst of in Elst!!! 

Een blunder van Arnhem is natuurlijk wel De Laar Oost de naam te geven van De Laar West en het westelijke deel van de wijk Rijkerswoerd van De Laar Oost. Rijkerswoerd bestaat uit een hoge en vruchtbare rug van moorgrond. De Laar betekent "onbebouwde woeste grond, broekland, moerassig land". Zie het laaggelegen gedeelte Het Broek tussen de Rijkerswoerdsestraat en het kanaal de Linge. Uitsluitend beperkt geschikt voor veeteelt. De zone ten noorden van de Laarstraat bestaat uit een uitloper van de hoge rug moorgrond vanuit Rijkerswoerd. Geen wonder dat Arnhem een vervangende naam als Schutgraaf (gegraven afwatering) ook niet aandurfde voor het moerassige gebied. Dan maar Schuytgraaf. Werden toekomstige bewoners niet argwanig. 

Foto's: Chris van Danen en Kim Auwens: flamingo's in Rijkerswoerdse Plassen in Elst. 

Deel deze pagina